Bezpośrednie instrumenty polityki ekologicznej to podstawowe narzędzie służące osiąganiu przyjętych przez państwo celów środowiskowych. Zalicza się do nich m.in. normy, pozwolenie emisyjne, a także opłaty. Jakie jeszcze narzędzia obejmują? Oto przegląd bezpośrednich rozwiązań z zakresu polityki ekologicznej, które obowiązują w Polsce.

Bezpośrednie instrumenty realizacji polityki ekologicznej w Polsce

Polityka ekologiczna państwa ma za zadanie korygować niedoskonałości rynku, który pozbawiony kontroli nie zapewniałby odpowiedniego i bezpiecznego dla środowiska korzystania z jego zasobów. Robi to m.in. poprzez instrumenty bezpośrednie, które można podzielić na dwie zasadnicze kategorie – instrumenty prawno-administracyjne i instrumenty ekonomiczne. Jaka jest ich specyfika? Co obejmują?

1.      Instrumenty prawno-administracyjne

To ustanowione prawem ograniczenia działania bądź sposoby postępowania. Mają one dwa podstawowe cele – regulować korzystanie ze środowiska oraz zapewniać jego ochronę. Instrumenty prawno-administracyjne bezpośrednio wpływają na zachowanie podmiotów gospodarczych korzystających ze środowiska. Np. niestosowanie się do nich pociąga za sobą odpowiedzialność prawną (cywilną, karną i administracyjną). Do grupy tej zalicza się:

• nakazy – mogą obejmować kwestie związane z ograniczeniem działalności ze względu na zbyt wysoką emisję zanieczyszczeń, z koniecznością zastosowania urządzeń ochronnych czy też wdrożenia wymaganych procedur, np. oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko,
• zakazy – najczęściej dotyczą np. emisji związków niebezpiecznych, wykorzystania technologii niebezpiecznych czy też uruchomienia działalności bez wymaganych urządzeń ochronnych,

• normy – obejmują szeroki katalog standardów dotyczących np. emisji, imisji czy też właściwego postępowania. Wyróżnić można także normy produktowe i technologiczne,

• pozwolenie emisyjne i zintegrowane – ustalają one zakres i warunki korzystania ze środowiska. Pozwolenie emisyjne odnoszą się do niektórych instalacji i urządzeń, np. powodujących wprowadzanie gazów i pyłów do atmosfery, emisję hałasu czy też wytwarzanie odpadów. Natomiast pozwolenia zintegrowane obowiązują w przypadku instalacji i urządzeń, które mogą znacząco zanieczyszczać poszczególne elementy środowiska,

• pozwolenia eksploatacyjno-reglamentacyjne – zalicza się do nich m.in. pozwolenia wodnoprawne, koncesje na poszukiwanie złóż lub wydobywanie kopalin, decyzje dotyczące warunków zabudowy czy też zamiany lasu na użytek rolny.

2.      Instrumenty ekonomiczne

To wszelkiego rodzaju opłaty, systemy depozytowe i kaucje, subwencje, ulgi podatkowe, preferencyjne pożyczki czy też kredyty. Do tej grupy zalicza się również środki kreowania rynku, w tym handel uprawnieniami do emisji, a także kary pieniężne za przekroczenie norm.

Warto nadmienić, że powyższy podział ma charakter wyłącznie teoretyczny. W praktyce bowiem instrumenty bezpośrednie (a także pośrednie) wzajemnie się uzupełniają, a wprowadzenie jednych nie oznacza, że inne są automatycznie zawieszane.

Wykorzystanie bezpośrednich instrumentów polityki ekologicznej – jakie przynosi skutki?

W założeniu bezpośrednie instrumenty polityki ekologicznej mają za zadanie kontrolować rynek, który niepoddany nadzorowi szybko doprowadziłby do poważnych zaburzeń równowagi ekologicznej, degradacji środowiska i nadmiernej eksploatacji zasobów. Opierają się one na administracyjnym ustaleniu np. maksymalnego poziomu zanieczyszczeń i składają się z systemu norm i pozwoleń. Wpływają na bezpośrednie zachowanie podmiotów gospodarczych, narzucając określone postawy, co ma sprzyjać zachowaniu równowagi środowiskowej.

Prowadzisz firmę i nie wiesz, do jakich instrumentów bezpośrednich musisz się dostosować? Chcesz uniknąć odpowiedzialności prawnej za niedopełnienie obowiązków? Skontaktuj się z rzetelną firmą świadczącą usługi z zakresu konsultingu środowiskowego. Specjaliści rozwieją wszelkie Twoje wątpliwości, a także podpowiedzą, co zrobić, aby prowadzić działalność gospodarczą zgodnie z wymogami polityki ekologicznej państwa.

źródło: ekomeritum.pl